Phần 1: Tóm tắt nội dung

“Nếu Chúng Ta Không Cháy Lên” là tập bút ký chính luận của nhà văn Ma Văn Kháng, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành tháng 3/2023. Sách dày 240 trang, tập hợp 40 bài viết từng đăng trên chuyên mục “Sinh hoạt Đảng” của Tạp chí Xây dựng Đảng (2019 - 2022). 

Tác phẩm là những chiêm nghiệm sâu sắc của tác giả trước các vấn đề thời sự nóng bỏng và công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Tác giả tập trung bàn luận về trách nhiệm công dân, nghĩa vụ của đảng viên, sự nêu gương của cán bộ và việc trọng dụng nhân tài. Đồng thời, sách thẳng thắn phê phán các biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của một bộ phận cán bộ hiện nay. 40 bài viết đóng vai trò như 40 câu chuyện thực tế độc lập. Cấu trúc mỗi bài thường đi từ việc mổ xẻ những góc khuất, mặt trái xã hội để phân tích dưới lăng kính văn hóa, tâm lý học. 

Đặc biệt, phần cuối mỗi bài viết không bi lụy mà luôn khéo léo gợi mở một con đường tươi sáng, truyền niềm tin vào chân lý và sức mạnh truyền thống dân tộc. Qua đó, sách mang đậm tính nhắc nhở nhẹ nhàng, không khô khan giáo điều, giúp mỗi người tự soi chiếu và thức tỉnh bản thân.

Phần 2: Cảm nhận cá nhân 

“Đứng trước nhịp sống hối hả của thời đại, đôi khi những người trẻ chúng tôi vô tình lướt qua những khoảng lặng cần thiết để nhìn nhận lại trách nhiệm của chính mình. Cuốn sách “Nếu chúng ta không cháy lên” của nhà văn Ma Văn Kháng đã xuất hiện như một trạm dừng chân đầy suy nghiệm. Gấp lại những trang bút ký chính luận sâu sắc, đọng lại trong tôi không chỉ là sự nể phục trước một ngòi bút gạo cội, mà còn là ngọn lửa thức tỉnh mạnh mẽ về hoài bão và lý tưởng cống hiến. [...]

Là một người trẻ đang nỗ lực từng ngày để khẳng định bản thân, tôi nhận ra đôi lúc mình đã quá chú tâm vào những mục tiêu cá nhân mà bỏ quên đi bức tranh lớn của cộng đồng. Tác phẩm đã thực sự đánh thức trong tôi ý thức sâu sắc rằng: “trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, tiếp nối truyền thống vẻ vang của bao thế hệ cha ông càng to lớn hơn bao giờ hết”. Giữa vô vàn những vấn đề thời sự nóng bỏng, từ khoảng trống nơi cơ sở, văn hóa tiêu dùng, đến những biểu hiện suy thoái đạo đức hay tham nhũng vặt, thanh niên tuyệt đối không thể giữ thái độ thờ ơ, vô can. Chúng tôi buộc “phải thay đổi cái nhìn sâu sắc trước một số vấn đề nóng bỏng của xã hội và thời đại, trách nhiệm của công dân đối với sự phát triển của nước nhà”. [...]

Thay vì mang lại cảm giác nặng nề, ngột ngạt khi đối diện với những góc khuất gai góc của hiện thực, cuốn sách lại giống như một lời thủ thỉ ân cần của người đi trước. Cốt cách điềm tĩnh và tấm lòng bao dung của tác giả đã thực sự chạm đến trái tim người đọc: “Bằng giọng kể gần gũi, giản dị, thân tình […] những bài bút ký của Ma Văn Kháng dù đề cập đến những hiện tượng tiêu cực của xã hội nhưng không gây ra tâm lý bi quan mà luôn vững tin vào tương lai tươi sáng”. Thật vậy, xen lẫn những bộn bề phiền tạp vẫn luôn là ánh sáng rực rỡ của tình người. Tôi đã vô cùng xúc động và thêm vững tin vào cái đẹp khi đọc về “một em nhỏ 7 tuổi […] hiến dâng đôi mắt cho người đời”, về “hàng trăm hiệp sĩ đường phố […] tự nguyện cưu mang người khốn khó”, hay hình ảnh những người giáo viên tận tụy nơi vùng cao xa xôi. [...]

Khép lại cuốn sách, tựa đề “Nếu Chúng Ta Không Cháy Lên” cứ văng vẳng trong tâm trí tôi như một lời tự vấn gắt gao. Nếu mỗi cá nhân không tự mình thắp lên ngọn lửa của tri thức và lòng tử tế, thì làm sao bóng tối có thể lùi bước? Tôi thấm thía sâu sắc một điều: “Học tập và rèn luyện ý chí, nhân cách không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm của mỗi người trẻ. Chỉ khi chúng ta nỗ lực không ngừng, chúng ta mới có thể phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội”. Tác phẩm đã thực sự trở thành một kim chỉ nam quý giá, soi sáng cho lý tưởng sống và con đường rèn luyện nhân cách của tôi trong những chặng đường sắp tới.”

(Sinh viên Võ Thị Yến Nhi  - Xem đầy đủ bài cảm nhận tại đây)

Phần 3: Định hướng đọc

Việc nghiên cứu tác phẩm hỗ trợ người học chủ động tích lũy tri thức và phát triển năng lực để đáp ứng các chuẩn đầu ra (CLOs) được quy định tại Đề cương chi tiết của các học phần: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Văn học hiện đại Việt Nam... 

Bên cạnh đó, việc đọc sách giúp người học trau dồi các kỹ năng cần thiết, nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ và thúc đẩy tinh thần tự học suốt đời. 

Phần 4: Hướng dẫn tìm đọc

Tên sách: Nếu Chúng Ta Không Cháy Lên

Tác giả: Ma Văn Kháng

Nhà xuất bản: Chính trị quốc gia Sự thật 

Tìm đọc tại Thư viện Đại học Quốc gia TP.HCM