Phần 1: Tóm tắt nội dung

“Giận” là một hành trình từ nhận diện, chấp nhận, đến chuyển hóa cảm xúc sân hận. Cuốn sách không lên án cơn giận, mà coi nó như một hiện tượng tự nhiên của tâm lý và sinh lý. Sách giải thích rằng cơn giận không chỉ là một hiện tượng tâm lý đơn thuần; nó còn có sự liên hệ sâu sắc đến cả những gì ta tiêu thụ, vì “những gì chúng ta ăn quyết định con người chúng ta”.

Cuốn sách cung cấp một bài giảng thực hành rõ ràng, lấy thực tập chánh niệm làm nền tảng. Khi cơn giận xuất hiện, hành động đầu tiên không phải là phản ứng hay kìm nén, mà là sử dụng dụng cụ chữa lửa - hơi thở chánh niệm - để trở về với hiện tại.

Cuốn sách xoay quanh ba phần nội dung chính:

Ôm ấp: Nhận diện cơn giận như một em bé sân hận đang cần được chăm sóc, không phải một quái vật cần xua đuổi. Tìm hiểu: Khám phá gốc rễ của cơn giận thông qua thực tập nhìn sâu, nhận ra sự “có mặt” của những yếu tố bên ngoài (như sự đau khổ của người kia) và những tổn thương bên trong. Chuyển hóa: Sử dụng năng lượng từ bi và chánh niệm để “nấu chín cơn giận”, biến nó thành chất liệu của sự hiểu biết và thương yêu. Cuốn sách khẳng định rằng, bằng cách thực tập, mỗi người có thể trở thành một người tự do, không còn bị các chất độc tâm lý chế ngự.

Phần 2: Cảm nhận cá nhân

“Cuốn sách “Giận” là một trong tác phẩm kinh điển và nổi tiếng của Thiền sư Thích Nhất Hạnh. “Giận” được thai nghén viết ra như một liều thuốc dịu mát, giúp con người đương đầu và chuyển hóa một trong những chất độc tâm lý mạnh mẽ nhất: Sân hận.

Trong cuốn sách này, Thiền sư không dừng lại ở việc lý giải nguồn cơn của sự nóng giận, mà chủ yếu tập trung vào pháp môn thực tập cụ thể. Theo lời Bụt dạy được trích dẫn trong sách, điều kiện căn bản của hạnh phúc chính là tự do. Tự do này không phải là sự tự do bên ngoài mà con người có thể nhìn thấy bằng mắt, mà là “tự do khi không còn bị sân hận, kiêu căng, ghen ghét, tuyệt vọng, và si mê ràng buộc”. Chính những tâm hành này được gọi là “chất độc” ngăn cản hạnh phúc.

“Giận” mang đến một cái nhìn mới mẻ và đầy khích lệ: Giận dữ là một cơ hội, chứ không phải là một tai họa. Nó là tín hiệu cho thấy có một nỗi đau, một sự tổn thương cần được nhận diện và chăm sóc. Bằng việc thực hành ôm ấp cơn giận bằng tia nắng chánh niệm, chúng ta tạo ra không gian an toàn để thấu hiểu nó. Cuốn sách được chia thành nhiều phần, bao gồm từ những bài tập cơ bản về hơi thở chánh niệm, cách tiêu thụ sân hận qua các giác quan, cho đến phương pháp sâu sắc hơn như lắng nghe từ bi và tái lập truyền thông. Mục tiêu cuối cùng là giúp người đọc cắt đứt vòng luân hồi sân hận, không chỉ cho bản thân mà cho cả những thế hệ mai sau.

“Giận” không đơn thuần là quyển sách những với con chữ sáo rỗng. Bởi khi đã và đang đọc nó, chúng ta dường như có thể đưa mình vào từng phần của cuốn sách, áp dụng các hướng dẫn ấy vấn đề của chính mình. Khi chiêm nghiệm “Giận”, độc giả nhận ra khi đang giận dữ, tức giận điều ta phải làm là tìm ra nguồn cơn của phần “sân hận” ấy thay vì tìm cách giải quyết nó một cách bốc đồng.

Thông điệp chủ đạo và tha thiết nhất mà Thiền sư Thích Nhất Hạnh gửi gắm là: Hạnh phúc không phải là một vấn đề cá nhân, và tự do khỏi sân hận là điều kiện tiên quyết cho sự an lạc.

Cuốn sách nhắc nhở người đọc rằng, nguồn gốc sâu xa của cơn giận thường đến từ sự thiếu vắng tự do. Khi tâm còn bị sân hận trói buộc, hạnh phúc là điều không thể. Thiền sư nhấn mạnh sự cần thiết phải chăm sóc em bé bị thương tích trong ta, tức là những tổn thương và nỗi đau từ quá khứ. Cơn giận chỉ là tiếng khóc của em bé ấy. Muốn đi đến đỉnh của hạnh phúc, chúng ta cần ôm ấp đứa bé ấy thay vì bỏ nó lại lạc lõng trong tâm can.

Thông điệp còn mở rộng ra bên ngoài bản thân, nhấn mạnh vai trò của lắng nghe với tâm từ bi trong việc giải quyết mâu thuẫn. Một cuộc hội thảo hòa bình, dù là giữa hai người hay hai quốc gia, đều bắt đầu bằng việc nhận ra rằng mình có thể là một quả bom sắp nổ và cần phải tự gỡ bom trong chính mình trước khi tìm cách thay đổi người khác. Thiền sư chỉ ra rằng, khi một người giận, thực chất là cả hai bên đều đang khổ. Chăm sóc cơn giận của mình cũng chính là cách tốt nhất để chăm sóc người khác. Người thương không chỉ là nạn nhân của cơn giận, mà họ còn là chất liệu quan trọng giúp ta tìm hiểu bản chất của cơn giận.”

(Sinh viên Nguyễn Thị Thúy Vi)

Phần 3: Định hướng đọc

Việc nghiên cứu tác phẩm hỗ trợ người học chủ động tích lũy tri thức và phát triển năng lực để đáp ứng các chuẩn đầu ra (CLOs) được quy định tại Đề cương chi tiết của các học phần: Kỹ năng quản lý cảm xúc, Tham vấn tâm lý trong trường học, Giáo dục đời sống...

Bên cạnh đó, việc đọc sách giúp người học trau dồi các kỹ năng cần thiết, nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ và thúc đẩy tinh thần tự học suốt đời.

Phần 4: Hướng dẫn tìm đọc

Tên sách: Giận

Tác giả: Thích Nhất Hạnh 

Dịch giả: Chân Đạt

Nhà Xuất Bản: Thế Giới

Vị trí sách: 294.35 TH302H-gi. Thư viện Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, An Dương Vương, Lầu 2