Phần 1: Tóm tắt nội dung

Tác phẩm “Nhật ký trong tù” là tập thơ gồm 133 bài, viết bằng chữ Hán, được Hồ Chí Minh viết trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt. Mỗi bài thơ trong tập “Nhật ký trong tù” là tiếng lòng của tác giả, khắc họa sâu sắc tâm hồn, những suy nghĩ, tình cảm của Bác trong thời gian bị giam cầm nơi đất khách. Bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữa chất nghệ sĩ và chất chiến sĩ của Bác. Mở đầu bài thơ là nhà tù và người tù, đến cuối bài thơ thì nhà tù vẫn ở đó nhưng chỉ thấy trăng và nhà thơ, không còn thấy người tù đâu cả, người tù đã “vượt ngục” - cuộc vượt ngục tinh thần ấy không chỉ thể hiện tâm hồn nghệ sĩ yêu thiên nhiên mãnh liệt và sâu sắc mà còn cho thấy sức mạnh tinh thần kì diệu của người tù - chiến sĩ - thi sĩ Hồ Chí Minh. Người có thể ung dung, bất chấp hiện thực tàn bạo đen tối của nhà tù để đến giao hòa với thiên nhiên tươi đẹp - phong thái ung dung tự tại đó chính là chất chiến sĩ trong con người Bác.

Phần 2: Cảm nhận cá nhân

“Đối với tôi, mỗi cuốn sách hay không chỉ là một tác phẩm để đọc, mà còn là một hành trình để suy ngẫm và trưởng thành. Có những trang viết khép lại nhưng dư âm của chúng vẫn âm thầm lan tỏa, nuôi dưỡng trong tôi những khát vọng sống đẹp và sống có ích. Và “Nhật ký trong tù” chính là một tác phẩm như thế - giản dị mà sâu sắc, lặng lẽ mà lay động đến tận cùng cảm xúc. “Nhật ký trong tù” dường như là một sự gửi gắm tự do vào trong ngòi bút trang giấy, đó như một lời tâm sự, một sự khát khao tự do và một lời khẳng định đanh thép về ý chí không bao giờ chịu khuất phục.”

(Sinh viên Phạm Huỳnh Hương) 

“Trong vườn hoa văn học cách mạng Việt Nam, có những tác phẩm không chỉ là áng thơ ca, mà còn là bản tuyên ngôn sống, là lời hiệu triệu thầm lặng nhưng đầy mãnh liệt. Đối với hàng triệu trái tim Việt Nam yêu nước, “Nhật ký trong tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh không đơn thuần là một tập thơ. Đó là một viên kim cương được tôi luyện trong lửa đỏ, là biểu tượng sống động nhất của ý chí, nghị lực và khát vọng cống hiến không ngừng nghỉ cho một Việt Nam độc lập, tự do và hạnh phúc.. [...]

Toát lên từ toàn bộ tập “Nhật ký trong tù” là một tinh thần lạc quan cách mạng, niềm tin vào ngày mai tươi sáng, ý chí kiên cường, bền bỉ, lòng quyết tâm sắt đá của Người. Bản lĩnh của người chiến sĩ cộng sản, sức mạnh tinh thần lớn lao đã đưa Người vượt qua đày ải, ngục tù, đến với ngày tự do, trở về Tổ quốc thân yêu, lãnh đạo toàn dân giành độc lập, tự do cho dân tộc. Tác phẩm đã trở thành bảo vật quốc gia của Việt Nam, được bạn bè quốc tế ngợi ca và được dịch ra nhiều ngôn ngữ trên thế giới. 

Hơn 80 năm kể từ ngày những vần thơ đầu tiên được viết trong lao tù của Tưởng Giới Thạch, “Nhật ký trong tù” vẫn rung động đến tận cùng mỗi thớ thịt, mạch máu của người đọc. Điều gì đã khiến một người tù, trong cảnh cô độc, bệnh tật, thiếu thốn, lại có thể viết nên những áng thơ vừa lãng mạn, vừa bi tráng, vừa thấm đẫm triết lý nhân sinh? Đó chính là minh chứng cho một tâm hồn lớn, một ý chí sắt đá mà không một xiềng xích nào có thể giam cầm. 

Khi Bác viết: “Thân thể ở trong lao/ Tinh thần ở ngoài lao”, đó không chỉ là sự khẳng định về ý chí. Đó là triết lý sống vượt lên mọi giới hạn vật chất, là lời tuyên ngôn về sức mạnh của tư tưởng và lý tưởng cách mạng. Trong những dòng thơ ấy, em tìm thấy không chỉ sự kiên cường của một chiến sĩ, mà còn là sự lạc quan của một thi sĩ, người luôn tìm thấy vẻ đẹp, sự sống ngay cả trong những điều tăm tối nhất. Nhìn con chim bay, ngắm cảnh chiều tà, hay chỉ đơn giản là cảm nhận hạt gạo, củ khoai - tất cả đều được Bác nâng niu, trân trọng và biến thành nguồn năng lượng tích cực. Điều này đã thôi thúc em nhìn nhận cuộc sống một cách lạc quan hơn, tìm thấy giá trị trong từng khoảnh khắc, dù là nhỏ bé. 

“Nhật ký trong tù” không chỉ là hồi ký mà còn là bản đồ tư duy, định hướng cho một lối sống có ích. Từng câu chữ toát lên khát vọng cháy bỏng về một đất nước Việt Nam độc lập, dân chủ, phồn vinh và hạnh phúc. Bác không chỉ nghĩ về tự do cho mình, mà còn nghĩ về tự do cho cả dân tộc, về một tương lai tươi sáng cho thế hệ mai sau.” 

(Sinh viên Hỷ Hoài Phúc - Xem đầy đủ bài cảm nhận tại đây)  

Phần 3: Định hướng đọc

Việc nghiên cứu tác phẩm hỗ trợ người học chủ động tích lũy tri thức và phát triển năng lực để đáp ứng các chuẩn đầu ra (CLOs) được quy định tại Đề cương chi tiết của các học phần: Tư tưởng Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh với sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam, Hán Nôm, Văn học Việt Nam 1900 – 1945…

Bên cạnh đó, việc đọc sách giúp người học trau dồi các kỹ năng cần thiết, nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ và thúc đẩy tinh thần tự học suốt đời.

Phần 4: Hướng dẫn tìm đọc

Tên sách: Nhật ký trong tù

Tác giả: Hồ Chí Minh

Nhà xuất bản: Chính trị quốc gia Sự thật

Vị trí sách: 335.43H H450M-nh, Thư viện Trường Đại học Sư phạm TP HCM, 280 An Dương Vương - Sách tiếng Việt (Lầu 2)