Phần 1: Tóm tắt nội dung

Truyện ngắn “Chiếc Lược Ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng xoay quanh câu chuyện cảm động về tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh chiến tranh khắc nghiệt. Ông Sáu rời quê tham gia kháng chiến khi con gái đầu lòng là bé Thu khi còn chưa tròn một tuổi. Mãi đến khi con lên tám, ông mới có dịp về thăm nhà. Tuy nhiên, vì không nhận ra cha qua vết thẹo dài trên mặt, bé Thu đã kịch liệt xa lánh, thậm chí có những hành động bướng bỉnh, cự tuyệt ông trong suốt mấy ngày nghỉ phép ngắn ngủi. Đến khi được bà ngoại giảng giải và nhận ra sự thật, tình cảm dồn nén bấy lâu bỗng bùng nổ thành nỗi nhớ thương, nghẹn ngào ôm chặt lấy cha trong khoảnh khắc chia tay. Trở lại chiến khu, ông Sáu luôn dằn vặt và dồn hết tâm huyết để làm tặng con gái một chiếc lược ngà voi đúng như lời hứa. Trong một trận càn bất ngờ, ông hy sinh khi chưa kịp trao món quà ấy cho con. Trước lúc hy sinh, ông dồn chút hơi tàn nhờ đồng đội là bác Ba trao tận tay chiếc lược cho bé Thu. Câu chuyện khép lại nhưng để lại dư âm sâu sắc về tình cha con thiêng liêng, bất tử giữa đau thương tột cùng của chiến tranh.

Phần 2: Cảm nhận cá nhân

““Chiếc Lược Ngà” Nguyễn Quang Sáng truyện ngắn viết trong thời gian chống Mỹ, câu chuyện tình cha con rất cảm động để lại những ấn tượng đậm nét trong lòng độc giả. Anh Sáu là người con của miền Nam theo nghĩa vụ phải đi lính, khi anh đi đứa con gái chỉ vừa ra đời. Khi anh về thăm gia đình đưa con gái tên Thu không nhận ra người cha chỉ vì mặt có vết sẹo không giống như trên bức ảnh cưới. Anh rất buồn vì bị đối xử như người xa lạ, bé Thu đã hiểu ra mọi chuyện khi được bà giải thích vết sẹo là do chiến tranh gây ra. Đến lúc bé Thu hiểu ra mọi chuyện cũng là lúc anh Sáu phải ra chiến trường. Khi được bé Thu vòi quà anh Sáu hứa sẽ tặng một chiếc lược ngà khi trở về. Chuyến trở về của anh không trở thành hiện thực khi anh hy sinh trong một trận chiến. Trước khi lìa đời anh trao cho người bạn căn dặn tặng lại cho bé Thu – đó là một chiếc lược ngà chứa đựng tình yêu thương vô bờ bến đối với đứa con gái ông rất yêu quý. Qua đó ca ngợi tình phụ tử thiêng liêng, bất diệt, đồng thời tin vào tương lai tươi sáng của dân tộc. Nguyễn Quang Sáng đã thành công trong việc truyền cảm hứng, nâng cao nhận thức hướng cộng đồng tới lối sống tích cực, trách nhiệm với xã hội, khơi dậy ý chí, khát vọng cống hiến, xây dựng đất nước Việt Nam tươi đẹp, hòa bình và phát triển hơn.”

(Sinh viên Thạch Thị Hồng Vân - Xem đầy đủ bài cảm nhận tại đây)

“Nguyễn Quang Sáng là một trong những nhà văn tiêu biểu của nền văn học Việt Nam hiện đại. Ông nổi tiếng với những tác phẩm đậm chất hiện thực và nhân văn, phản ánh sâu sắc cuộc sống và con người Việt Nam trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Một trong những tác phẩm nổi bật của ông là truyện ngắn “Chiếc Lược Ngà”, một câu chuyện xúc động về tình cha con trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt. Tác phẩm không chỉ thể hiện tình yêu gia đình thiêng liêng mà còn khơi dậy tình yêu nước nồng nàn, từ đó truyền cảm hứng và nâng cao nhận thức về lối sống tích cực, trách nhiệm với xã hội, và khát vọng cống hiến để xây dựng và phát triển đất nước. [...]

Tình yêu gia đình là một trong những chủ đề chính của “Chiếc Lược Ngà”. Truyện ngắn kể về cuộc gặp gỡ giữa ông Sáu và con gái - bé Thu - sau nhiều năm xa cách vì chiến tranh. Tình tiết bé Thu không nhận ra cha mình do vết sẹo trên mặt ông Sáu, và sự hiểu lầm, xa cách giữa hai cha con là điểm nhấn cảm xúc của tác phẩm. Ngay từ đầu truyện, Nguyễn Quang Sáng đã khắc họa rõ nét tình cảm sâu đậm của ông Sáu dành cho con gái. Sau nhiều năm chiến đấu xa nhà, ông Sáu trở về với mong muốn được gặp và ôm con gái vào lòng. Tuy nhiên, bé Thu lại không nhận ra ông Sáu vì vết sẹo chiến tranh trên mặt ông. Bé Thu kiên quyết không gọi ông Sáu là “ba”, thậm chí tỏ ra xa lánh và phản đối ông một cách quyết liệt. Điều này khiến ông Sáu vô cùng đau khổ và thất vọng, nhưng ông vẫn kiên nhẫn và mong muốn có cơ hội gần gũi con gái. Sự hiểu lầm này chỉ được giải quyết khi ông Sáu chuẩn bị lên đường trở lại chiến trường. Trước giờ phút chia tay, bé Thu nhận ra tình cảm thực sự của ông Sáu và gọi ông là “ba” trong nước mắt. Cảnh tượng bé Thu chạy theo ông Sáu, gọi “ba” một cách tha thiết và đau đớn là một trong những khoảnh khắc xúc động nhất của tác phẩm. Nó không chỉ thể hiện tình yêu sâu đậm của bé Thu dành cho cha mình mà còn là sự hòa giải và kết nối lại tình cảm cha con sau bao năm xa cách. [...]

Hình ảnh chiếc lược ngà, mà ông Sáu tự tay làm tặng con gái, là biểu tượng cho tình yêu và sự hy sinh của người cha dành cho con. Ông Sáu đã dùng hết tình yêu và tâm huyết để làm chiếc lược ngà, với hy vọng sẽ được trao nó cho bé Thu khi ông trở về. Tuy nhiên, ông Sáu đã hy sinh trong cuộc chiến trước khi kịp trao chiếc lược cho con gái. Chiếc lược ngà trở thành kỷ vật thiêng liêng, tượng trưng cho tình yêu và sự hy sinh của ông Sáu, đồng thời là lời nhắc nhở về những mất mát và hy sinh trong chiến tranh. [...]

“Chiếc Lược Ngà” không chỉ là một câu chuyện về tình cha con mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho người đọc về tình yêu nước và tinh thần hy sinh. Tác phẩm khơi dậy trong lòng người đọc niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với đất nước. Qua hình ảnh ông Sáu và bé Thu, người đọc cảm nhận được sức mạnh của tình yêu gia đình và tình yêu nước, từ đó nâng cao nhận thức về giá trị của sự hy sinh và cống hiến. Tình yêu và sự hy sinh của ông Sáu không chỉ là nguồn động viên cho những người lính ngoài chiến trường mà còn là lời nhắc nhở quý giá cho thế hệ trẻ về trách nhiệm với gia đình và đất nước. Tác phẩm khẳng định rằng, dù trong hoàn cảnh khó khăn nhất, tình yêu và trách nhiệm vẫn luôn là nguồn động lực mạnh mẽ, giúp chúng ta vượt qua mọi thử thách và xây dựng một tương lai tươi sáng hơn.”

(Sinh viên Bùi Nguyễn Quỳnh Hương - Xem đầy đủ bài cảm nhận tại đây)

“Nhân vật Ông Sáu trong tác phẩm “Chiếc Lược Ngà” của tác giả Nguyễn Quang Sáng là người con của đất Nam bộ đại diện cho người dân chân chất thật thà. Ông tham gia kháng chiến từ năm 1946. Tham gia chiến đấu khi con gái là bé Thu chưa được một tuổi, lúc con chạc tuổi mới được nghỉ về thăm quê ba ngày. Qua ngòi bút độc đáo của nhà văn thiên tài Nguyễn Quang Sáng, đã miêu tả đậm nét hình tượng của Ông Sáu, đó là một người lính gai góc nhưng cũng là người cha hết mực yêu thương con gái mình. Nhưng không vì tình cảm cá nhân mà anh quên đi nghĩa vụ cao cả của mình, Ông gói ghém lại hạnh phúc cá nhân mà cất bước đi thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng. Ông Sáu là một người lính trẻ, đã cống hiến hết mình cho Tổ quốc, trong những năm bom đạn ác liệt, đấu tranh chống lại giặc Mỹ trên chiến trường, chẳng may Ông đã bị làm cho bị thương, để lại vết sẹo dài trên mặt. Và chính vết sẹo này đã trở thành thứ vũ khí đáng sợ mà chiến tranh mang lại khiến Ông phải đau đớn cả thể xác lẫn tinh thần. Bởi lẽ vết sẹo ấy như rào cản của Ông và con mình sau những năm dài xa cách. Cũng giống như những người cha khác, cũng có nỗi niềm riêng của mình, Ông Sáu cũng vậy, Ông có một đứa con gái tên là Thu, Thu năm nay tròn tám tuổi, do xa cách từ nhỏ nên thật sự Thu không biết ba mình là ai, ấy vậy mà càng trớ trêu hơn, vết sẹo ấy càng khiến họ xa cách nhau hơn. Thế mới nói, chiến tranh là thứ gì đó rất đáng sợ, hậu quả chiến tranh để lại càng đáng sợ hơn. [...]

Nhưng biết được trách nhiệm của bản thân – sứ mệnh thiêng liêng cao cả, là người con của Đất nước này, Ông càng phải cố gắng hơn nữa để giành lại hòa bình cho dân tộc. Vì vậy, khi bé Thu đã nhận ra được Ông Sáu chính là ba của mình, lúc này Ông Sáu vui hơn ai hết, nếu đối với một người nào khác thì chắc hẳn họ sẽ chọn con đường ở lại với gia đình, nhưng Ông Sáu thì không, anh rất vui khi được con nhận ra, nhưng anh biết nếu anh vui với gia đình mình ở đây thì có lẽ các gia đình khác phải buồn bù vào phần đó. Ông biết gia đình thật sự vui khi chiến tranh thật sự kết thúc, đó mới là cái vui thật sự. Ông đành gác lại niềm vui này mà tiếp tục bước đến con đường hiểm nguy, gian lao, giải cứu Đất nước thoát khỏi chiến tranh khốc liệt. Nhân vật Ông Sáu đã được nhà văn tô đậm lên vẽ đẹp cao cả, khơi gợi cho người đọc về ý chí, khát vọng được hòa bình, nhằm hướng tới một cuộc sống ấm no hạnh phúc. Không vì hạnh phúc cá nhân mà bỏ bê sự nghiệp của Đất nước, khơi dậy cho chúng ta một khát vọng cống hiến, cống hiến hết mình vì tương lai của một Đất nước phồn thịnh. Một điểm nữa ở đây cho ta thấy được sự kiên cường, bất khuất, biết nghĩ cho Đất nước của Ông Sáu đó là vẫn cố gắng tặng cho bé Thu chiếc lược ngà, đây không đơn thuần là một món quà để giữ lời hứa mà đây còn là lời mà Ông Sáu muốn nhắn nhủ cho con mình, hãy tiếp tục đi theo con đường của ba, cố gắng cống hiến hết mình cho Đất nước, hãy thực sự có trách nhiệm với những gì mình đã làm, và đặc biệt hãy có trách nhiệm với Đất nước thân yêu này, biến Đất nước này hòa bình, phồn vinh và phát triển rực rỡ khắp năm châu. [...]

Bé Thu như hiểu được lời ba dặn, nên cũng đã gia nhập hậu phương sau khi lớn lên. Qua đó, có thể nói tinh thần yêu nước, quyết liệt chống ngoại xâm của Ông Sáu là rất lớn, cho đến khi trước lúc mất Ông cũng gieo lại một chút hy vọng cho đời sau, cho thấy được khát vọng hòa bình trong Ông rất mãnh liệt, không gì có thể cản nổi, cho dù là cái chết. Tóm lại, để có được sự hòa bình như hôm nay, thật sự là không dễ dàng, nó đã phải đánh đổi biết bao hạnh phúc, biết bao mạng người, biết bao cuộc chia ly, biết bao mất mát cả thể xác lẫn tinh thần của hàng trăm hàng vàng người, vì vậy là thế hệ trẻ hiện nay chúng ta phải biết gìn giữ nó, và vị cha già kính yêu của chúng ta cũng đã từng nói: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Nói cách khác, là lớp trẻ hiện nay chúng ta hãy cố gắng hết sức cống hiến hết mình cho Tổ quốc, có trách nhiệm với xã hội và những điều mình gây ra, không sợ sệt, trốn chạy hậu quả, vì có thế chúng ta mới thật sự trưởng thành và có khả năng giữ gìn và phát triển Đất nước.”

(Sinh viên Phùng Thủy Luân - Xem đầy đủ bài cảm nhận tại đây)

Phần 3: Định hướng đọc

Việc nghiên cứu tác phẩm hỗ trợ người học chủ động tích lũy tri thức và phát triển năng lực để đáp ứng các chuẩn đầu ra (CLOs) được quy định tại Đề cương chi tiết của các học phần: Lý luận văn học, Văn học Việt Nam từ 1945 đến hết thế kỉ XX...

Bên cạnh đó, việc đọc sách giúp người học trau dồi các kỹ năng cần thiết, nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ và thúc đẩy tinh thần tự học suốt đời.

Phần 4: Hướng dẫn tìm đọc

Tên sách: Chiếc Lược Ngà

Tác giả: Nguyễn Quang Sáng

Nhà xuất bản: NXB Văn Hóa - Văn Nghệ

Vị trí sách: TV3 NG527S-ch. thư viện Trường Đại học Sư phạm Thành phố hồ Chí Minh, An Dương Vương, Lầu 2