Phần 1: Tóm tắt nội dung

“Người Bị CIA Cưa Chân Sáu Lần” dày 280 trang là dòng hồi ký bi tráng do nhà văn Mã Thiện Đồng chấp bút từ lời kể của Thiếu tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thương.

Toàn bộ tác phẩm được kể liền mạch theo dòng thời gian, dẫn dắt độc giả đi dọc lại cuộc đời hoạt động cách mạng oanh liệt của ông. Câu chuyện mở ra bằng biến cố khốc liệt năm 1969, trong lúc chuyển tài liệu mật, ông sa vào tay giặc tại Bến Cát (Bình Dương). 

Nội dung trọng tâm đi sâu vào chuỗi ngày giông bão khi ông đối mặt với các đòn tra tấn tàn độc. Địch dùng mọi thủ đoạn từ mua chuộc đến bạo lực, thậm chí nhẫn tâm cưa chân ông sáu lần trong vòng 100 ngày. Dù thân thể dập nát, người chiến sĩ ấy vẫn cắn răng chịu đựng, nhất quyết bảo vệ bí mật tổ chức, rồi tiếp tục kiên cường sống sót qua các nhà lao khét tiếng như Hố Nai và Phú Quốc. Tác phẩm khép lại trong niềm xúc động khi ông được trả tự do sau Hiệp định Paris (1973) và được phong tặng danh hiệu Anh hùng (1978). Từng dòng chữ mộc mạc đã khắc họa trọn vẹn hình tượng một “sinh vật bằng thép”, một tấm gương sáng ngời khiến ngay cả kẻ thù tàn bạo nhất cũng phải cúi đầu nể phục.

Phần 2: Cảm nhận cá nhân 

“Lật giở từng trang hồi ký về người anh hùng Nguyễn Văn Thương, trái tim tôi như bị bóp nghẹt trước những sự thật lịch sử quá đỗi tàn khốc nhưng cũng vô cùng vĩ đại. Bài chia sẻ đầy trăn trở của tác giả không chỉ đơn thuần tái hiện lại một giai đoạn quá khứ oanh liệt, mà dường như đã giáng một đòn mạnh mẽ vào nhận thức của chính tôi - một người trẻ đang được bao bọc trong sự bình yên của thời đại mới.

Đọc về những đòn tra tấn tột cùng dã man mà người chiến sĩ tình báo ấy phải gánh chịu, tôi mới rùng mình thấu hiểu sự khắc nghiệt tột độ của chiến tranh. Đối diện với kẻ thù tàn bạo, “có 1 lời khuyên trong giới tình báo rằng nếu bị địch bắt thì cách tốt nhất là nên tự sát [...] để giải thoát chính mình khỏi đau khổ”. Ấy vậy mà, vượt lên trên mọi giới hạn chịu đựng của một con người bằng xương bằng thịt, ông đã kiên gan giữ vững bí mật tuyệt mật “cho dù có bị cưa chân không phải một lần mà tận sáu lần và điều quan trọng hơn đó chính là cưa sống, không có thuốc mê hay tê gì cả”. Tiếng lưỡi cưa nghiến vào xương tủy ngày ấy dường như vẫn còn buốt nhói đến tận tâm can thế hệ hôm nay. Để đổi lấy sự vẹn toàn cho mạng lưới tình báo, ông đã lấy chính sinh mệnh mình ra làm mộc che chắn, bởi lẽ “trong ông là một ý chí kiên cường [...] thà chết thà chịu nhục chứ không bao giờ bán đứng anh em, bạn bè, đồng chí… và quan trọng nhất chính là tổ quốc”.

Nhìn vào lăng kính oai hùng đó rồi tự soi chiếu lại hiện tại, tôi bất giác thấy chạnh lòng, thậm chí là xấu hổ. Tác giả bài viết đã xoáy sâu vào một thực trạng rất xót xa: “thế hệ trẻ ngày nay kể cả tôi có phải quá yếu đuối không, hình như ở trong cái sướng quen rồi [...] hở tí là lên mạng thấy tâm thư con áp lực vì cuộc sống mệt mỏi”. Chúng ta quá dễ dàng gục ngã trước những chông gai vụn vặt, hay lầm lạc đi tung hô những kẻ “giang hồ mạng” xốc nổi, trong khi lại thờ ơ bỏ quên những bậc tiền nhân từng cắn răng chịu cưa chân mà không buông nửa lời van xin hay phản bội.

Được sống, được tự do học tập và theo đuổi đam mê hôm nay vốn dĩ là giấc mơ dang dở của biết bao thế hệ cha anh đã ngã xuống. Khép lại trang sách đầy máu và nước mắt, lời nhắn nhủ của tác giả cứ vang vọng mãi như một mệnh lệnh từ trái tim: “Chúng ta là những người thừa kế ý chí của họ [...] chúng ta cần phải có trách nhiệm với cuộc sống này, có trách nhiệm với quê hương tổ quốc”. Sự hy sinh vĩ đại của Thiếu tá Nguyễn Văn Thương chắc chắn sẽ mãi là ngọn lửa thiêng, thiêu rụi sự yếu mềm và soi sáng cho tôi con đường sống xứng đáng với cái giá của hòa bình.”

(Sinh viên Trần Hữu Phước - Xem đầy đủ bài cảm nhận tại đây)

Phần 3: Định hướng đọc

Việc nghiên cứu tác phẩm hỗ trợ người học chủ động tích lũy tri thức và phát triển năng lực để đáp ứng các chuẩn đầu ra (CLOs) được quy định tại Đề cương chi tiết của các học phần: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử truyền thống quân đội, Lịch sử Việt Nam cổ trung đại - cận đại - hiện đại...

Bên cạnh đó, việc đọc sách giúp người học trau dồi các kỹ năng cần thiết, nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ và thúc đẩy tinh thần tự học suốt đời. 

Phần 4: Hướng dẫn tìm đọc

Tên sách: Người Bị CIA Cưa Chân Sáu Lần 

Tác giả: Mã Thiện Đồng 

Nhà xuất bản: Tổng Hợp TP.HCM 

Tìm đọc tại Thư viện Đại học Quốc gia TP.HCM